سونوگرافی چیست؟ و استفتده از آن در دوران بارداری چه فوایدی دارد؟

آیا در بارداری سونوگرافی نیاز دارم ؟

امروزه از سونوگرافي طي يك حاملگي به دفعات متعدد استفاده مي‌شود كه بيمار را متحمل هزينه بالا مي‌كند، در حالي كه مي توان در يك حاملگي بدون وجود عوارض جدي مامايي براي ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي از روش ارزان، قابل اعتماد و آسان اندازه گيري سريال ارتفاع رحم استفاه كرد . بر پايه نتايج يك تحقيق اندازه گيري ارتفاع رحم، يك روش غربالگري قابل اعتماد، موثر و كارا جهت ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي در مقايسه با روش «سونوگرافي» است .تخمين سن داخل رحمي يكي از اجزا اصلي مراقبت «پره ناتال» است كه توسط LMP،‌ اندازه گيري رحم و اولتراسونوگرافي تعيين مي‌شود و اندازه گيري سريال ارتفاع رحم و مقايسه آن با LMP با دقت زيادي بيان كننده سن حاملگي مي‌باشد.امروزه از سونوگرافي طي يك حاملگي به دفعات متعدد استفاده مي‌شود كه بيمار را متحمل هزينه بالا مي‌كند، در حالي كه مي توان در يك حاملگي بدون وجود عوارض جدي مامايي، براي ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي از روش ارزان، قابل اعتماد و آسان اندازه گيري سريال ارتفاع رحم استفاه كرد.منصوره نصيريان و مهين افلاطونيان دانشجويان دانشگاه علوم پزشكي شهيد صدوقي يزد با استاد راهنمايي دكتر مهديه مجيبيان در پايان نامه دانشجويي خود دقت روش اندازه گيري ارتفاع رحم و سونوگرافي براي تخمين سن حاملگي و مقايسه با نتايج اولين روز آخرين قاعدگي را بررسي كردند.اين مطالعه به روش CROSS- SECTIOAN و به صورت Diagnoctic study انجام شد و جامعه مورد بررسي را 140 خانم بارداري كه بين هفته‌هاي 28 - 22 حاملگي به سر مي برند، تشكيل دادند.سن حاملگي جامعه مورد بررسي با استفاده از اندازه گيري ارتفاع رحم و سونوگرافي در 22 تا 25 هفته حاملگي تخمين زده شد و با سن حاملگي حاصل از LMP مقايسه شد.سپس به فاصله سه، چهار هفته براي دفعه دوم سن حاملگي تخمين زده شد.طبق نتايج اين بررسي ضريب همبستگي پيرسن بين سن حاملگي تخمين زده شده به وسيله ارتفاع رحم و سن حاملگي تخمين زده شده به وسيله سونوگرافي، قطر بين آهيانه‌يي به دست آمد.

به گزارش ايسنا، ضريب همبستگي بين سن حاملگي تخمين زده و سن حاملگي اهميت زيادي مي‌يابد،‌ با توجه به اختلاف ناچيزي كه در تخمين سن حاملگي به دو روش اندازه‌گيري ارتفاع رحم در سونوگرافي در مقايسه با LMP وجود دارد، در نهايت چنين نتيجه‌گيري شده كه از اندازه گيري ارتفاع رحم به عنوان يك روش غربالگري قابل اعتماد و موثر و كارا مي‌توان جهت ارزيابي رشد جنين و تخمين سن حاملگي استفاده كرد و در صورت وجود هرگونه اختلاف قابل توجه بين اندازه حاصل از اندازه گيري ارتفاع رحم و LMP مي‌توان جهت بررسي‌هاي بيشتر از سونوگرافي استفاده كرد

تاريخچه سونوگرافي :

در سونوگرافي با تصوير سه بعدي انواع مالفورماسيونها دقيق مشخص مي‎شود به خصوص در مالفورماسيونهاي صورت . براي ساخته شدن تصوير در زمان طولاني هنوز دستگاهها كامل نشده‎اند در واقع دستگاههاي سه بعدي تجارتي نشده‎اند و هنوز اكثر دستگاههاي سونوگرافي دو بعدي هستند و به عبارتي Digimucioner هستند كه منتها تمايز دستگاهها با توجه توانايي تفكيك است يعني دستگاه سونوگرافي كه قدرت تفكيك بالاتر باشد از لحاظ كارايي بالاتر است و برعكس .

درمان ناهنجاري هاي مادرزادي باانجام دو دوره سونوگرافي در دوران بارداري امکان پذير است:دكتر «صلاح الدين دلشاد»  در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) واحد علوم پزشكي ايران اظهار داشت: بيماري هيرشترونگ يك بيماري مادرزادي و در حقيقت عدم تشكيل قسمتي از اعصاب انتهايي لوله گوارش است.وي افزود: در نتيجه اين بيماري كودك دچار يبوست هاي مزمن مي شود به حدي كه هر 10 تا 15 روز يكبار قادر به اجابت مزاج خواهد بود.وي ادامه داد: ضمن آنكه كودك با ابتلا به اين بيماري به دليل وارد كردن فشار به خود دچار عوارض ديگر شده و از سوي ديگر نيز دچار بي اشتهايي، لاغري، سوء تغذيه و حتي عقب ماندگي ذهني مي شود.دكتر دلشاد راه درمان اين بيماري را جراحي دانست و عنوان كرد: اين بيماري در صورت تشخيص به موقع به طور 100 درصد قابل درمان خواهد بود.اين متخصص ادامه داد: البته در گذشته براي جراحي اين بيماري شكم بيمار باز مي شد اما خوشبختانه در حال حاضر جراحي بدون بازكردن شكم و از طريق مقعد با برداشتن روده اي كه عصب ندارد و پيوند روده سالم انجام مي پذيرد.وي با اعلام اين مطلب كه اغلب ناهنجاري هاي مادرزادي با تشخيص به موقع در دوران جنيني و قرار گرفتن تحت نظارت متخصص مربوطه قابل كنترل و درمان خواهند بود اظهار داشت: لازم است مادران در طول دوران بارداري در دو مرحله (28 هفتگي و 36 هفتگي حاملگي) به انجام سونوگرافي جهت بررسي ناهنجاري هاي جنيني بپردازند.

بهترين زمان انجام سونوگرافي هفته 12 تا 14 حاملگي است :متخصصان معتقدند بهترين زمان انجام سونوگرافي در زنان باردار براي تشخيص ناهنجاري جنيني، هفته 12 تا 14 حاملگي است.دكتر «حميد بهنيا» متخصص زنان و زايمان ضمن بيان اين مطلب در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) واحد علوم پزشكي ايران، گفت: سونوگرافي ابزار تشخيصي مهمي در اغلب رشته‌هاي پزشكي از جمله زنان و مامايي است كه هيچ خطري را نيز براي فرد به دنبال ندارد.وي با اشاره به اينكه انجام سونوگرافي از ابتدا تا انتهاي بارداري براي مادر بي‌ضرر است، افزود: البته سونوگرافي با هدف تشخيص ناهنجاري جنين در هفته 12 تا 14 حاملگي نتيجه بخش‌تر است.دكتر بهنيا ادامه داد: سونوگرافي را نبايد به غلط تنها ابزاري براي تشخيص جنسيت جنين به ويژه قبل از هفته 20 بارداري قلمداد كرد، متاسفانه  برخي خانواده‌ها تنها با اين هدف سونوگرافي را انجام مي‌دهند تا در صورت نياز اقدام به ختم بارداري كنند.اين عضو علمي دانشگاه با اشاره به اينكه نگرش فوق عواقب نامطلوبي در جامعه در پي دارد، اظهار داشت: ناهماهنگي جمعيتي زنان و مردان، به عنوان مثالي در كشور هندوستان كه در پي ختم مكرر حاملگي‌ها رخ داده از جمله اين عواقب است.

سونوگرافي سه بعدي موفقيت تشخيص بيماري را تا بيش از 99 درصد افزايش داده است : امروزه با ابداع دستگاه‌هاي جديد و كاربرد سونوگرافي سه بعدي در پزشكي صحت تشخيص بيماري‌ها به 8/99 درصد رسيده است.دكتر «ربابه طاهري‌پناه» دبير اجرايي اولين همايش سونوگرافي در زنان و مامايي ضمن بيان اين مطلب در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاري دانشجويان ايران، واحد علوم پزشكي ايران، گفت: در حال حاضر با استفاده از سونوگرافي سه بعدي امكان تشخيص به موقع ناهنجاري‌هاي جنيني و انواع بيماري‌ها از جمله سرطان زنان فراهم شده است.وي ادامه داد: تصميم‌گيري بهتر در خصوص ختم يا ادامه بارداري و بررسي نتايج اعمال جراحي داخل رحمي، از ديگر كاربردهاي سونوگرافي سه بعدي است.دكتر طاهري‌پناه سونوگرافي را روشي غير تهاجمي عنوان و تصريح كرد: در گذشته در تشخيص ناهنجاري جنيني به روش آمينوسنتز (كشيدن آب دور جنين) امكان سقط جنين وجود داشت؛ اما امروزه به كمك دو روش سونوگرافي دو بعدي و سه بعدي بدون بروز هيچ يك از اين عوارض، موفقيت تشخيص نيز به بيش از 99 درصد رسيده است.عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي با بيان اين مطلب كه «متاسفانه كاربرد روش تشخيصي سونوگرافي سه بعدي در اغلب موارد غير ضروري است»؛ افزود: اين روش بايد پس از سونوگرافي دو بعدي آن هم در صورت تشخيص پزشك مبني بر احتمال وجود ناهنجاري انجام پذيرد.وي ادامه داد: چرا كه استفاده از روش سونوگرافي سه بعدي در موارد غير ضروري ضمن اتلاف وقت، هزينه مالي فراواني را نيز به شركت‌هاي بيمه‌گر و بيماران تحميل مي‌كند.

بقیه در ادامه مطلب

روش تغذيه ای

در اين روش از طب سنتی قديم و روشهای علمی جديد استفاده می شود بر اساس طب قديم خوردن بعضی از غذا ها مانند کاهو، توت فرنگی ، خرملا، هل، زعفران ... در هنگام بار دار شدن به پسر شدن و مصرف ماست، ترشی، تخم مرغ... به دختر شدن جنين منجر می شود. همچنين بر اساس تحقيقات انجام شده ، ثابت شده است که تغيير در غلظت بعضی از املاح خون باعث کمک به تعيين جنسيت می شود به اين شکل که افزايش سديم و پتاسيم و کاهش کلسيم و منيزيم بدن برای افرادی که خواهان پسر هستند و عکس آن برای دختر شدن جنين کمک کننده است البته بايد حداقل به مدت ۴ تا ۶ هفته انجام شود تا کارساز باشد البته اين رژيم حتما بايد زير نظر پزشک و مراقبتهای خاص و با مقادير معين انجام شود و انجام خودسرانه آن به هيچ وجه توصيه نمی شود .

زمان بندی مقاربت

برای استفاده از روش زمان بندی کافی است نگاهی به خصوصيات تخمک (X) و دو نوع اسپرم حاوی کروموزومهای X Y در آقايان بيندازيم . می دانيم که خانمها هر ماه در اواسط سيکل خود يک يا چند تخمک که از نظر جنسی فقط X هستنذد توليد می کنند و در مقابل آقايان دارای دو نوع اسپرم X Y هستند در واقع اين مرد است که جنسيت سلول تخم را تعيين می کند به شکلی که اگر تخمک X با اسپرمY لقاح يابد سلول تخم مونث شده و اگر تخمکX با اسپرم Y لقاح يابد سلول تخم مذکر می شود.تخمک يک شلول درشت است که حدود ۰.۱ ميلی متر قطر دارد و با چشم غير مسلح هم قابل مشاهده می باشد .حرکت آن بسيار کم و سنگين است و در حدود ۷۲ ساعت می تواند در شرايط رحم زنده بماند . آقايان دارای دو نوع اسپرم هستند اسپرمی که حاوی کروموزوم X است و اسپرمی که حاوی کروموزوم Y است اسپرمX دارای سر بيضی بوده درشت تر و سنگين تر و با حرکت کمتری نسبت به اسپرم Y است و طول عمر آن بيشتر است . اسپرم Y کوچکتر ، فرزتر و با سرعت بيشتری می باشد و دارای دم بلندتری است سر آن نيز گرد است ولی طول عمر آن کوتاه تر است و بسيار کم جان تر و ضعيفتر است . در واقع تفاوت اين دو نوع اسپرم است که پايه و اساس انتخاب جنسيت را تشکيل می دهد و تمام روشهای انتخاب جنسيت در دنيامبتنی بر اين تفاوتها می باشد. يک نکته مهم اين است که اگر چه اسپرمهای Y کم جانتر و دارای عمر کوتاه تری هستند ولی تعداد اسپرمهای اين نوع بسيار بيشتر از اسپرمهایX است و اين جبران کننده نقطه ضعف آنهاست . و موجب يکسان شدن تعداد مواليد دختر و پسر می شود. اسپرمهایY نسبت به محيط اسيدی بسيار حساس هستند و سريعا در اين محيطها از بين می روند و در مقابل اسپرمهایX در اين محيطها مقاومت بيشتری دارند و به اين علت در تعيين جنسيت از شستشوهای اسيدی يا قليايي استفاده می شود.

طبق مطالب فوق يکی از مهمترين نکات در تعيين جنسيت ، تعيين زمان تخمک گذاری می باشد و اگر مقاربت در حوالی زمان تخمک گذاری صورت گيرد ، پسر بدنيا خواهد آمد چرا که در زمان تخمک گذاری ترشحات دهانه رحم از هميشه قليايي تر و رقيق تر است و ارتجاع پذير تر است و حرکت اسپرمهایY را بسيار سهل و آسان می کنداما اگر مقاربت ۳ تا ۴ روز بعد يا قبل از تخمک گذاری اتفاق بيفتد شانس پسر شدن بشدت کاهش می يابد و احتمال دختر زياد می شود .

يکی ديگر از مواردی که در انتخاب جنسيت می توان از آن بهره جست ارگاسم زن در هنگام مقاربت است . می دانيم که در هنگام ارگاسم زنانه ترشحات با PH قليايی از دهانه واژن ترشح می شود که همزمان با انقباضات عضلات واژن باعث بالا راندن اسپرمهای پسر و کمک به حرکت ان اسپرمها به سمت رحم می شود و اين مورد به زوجهای خواهان فرزند پسر پيشنهاد می شود.

تعداد اسپرمها

در زوجهايي که ۲ يا بيش از ۲ فرزند دختر دارند و خواهان پسر می باشند مرد بايد يک آزمايش شمارش اسپرمی بدهد چرا که اگر تعداد اسپرمهای مرد در يک سی سی کمتر از ۲۰ ميليون باشد احتمال دختر دار شدن ۸۰٪ و اگر زير ۵ ميليون باشد اين احتمال ۱۰۰٪ خواهد بود. کلا هر اتفاقی که باعث افزايش اسپرمها شود به نفع پسر شدن است و برعکس به نفع دختر شدن.

ماههای سال

از روشهای ديگری هم در تعيين جنسيت استفاده می شود با استفاده از جداولی ، سن مادر را با حاملگی در نظر می گيرند و بر اين اساس مشخص می شود که بارداری در هر ماه که اتفاق بيفتد احتمال کدام فرزند بيشتر است . مثلا مادری ۳۰ ساله اگر در ماه ارديبهشت باردار شود جنين حاصله دختر خواهد بود . اگر تمام موارد در بالا بطور همزمان و زير نظر فرد مجرب در تعيين جنسيت و به درستی انجام شود می توان بين ۸۰٪ تا ۹۰٪ به حصول نتيجه مطلوب اميدوار بودالبته تعيين زمان تخمک گذاری مهمترين مورد است و تجربه و دقت زيادی را طلب می کند. چون حتی اگر ۱۲ ساعت در تعيين زمان اشتباه کنيم نتيجه متفاوت خواهد بودو در ضمن تمام اين روشها بايد از حدود ۲ ماه قبل از بارداری انجام شود خصوصا روشهای تغذيه ای از ۱.۵ ماه قبل از بارداری بايد شروع شود. بدون شک حتی اگر يک روز از لقاح گذشته باشد جنسيت جنين مشخص است و نمی توان آن را تغيير داد . و اگر قرار است تعيين جنسيتی انجام شود حتما بايد قبل از بارداری باشد .

به يك متخصص زنان و زايمان يا يك ماما مراجعه نماييد